Türkiye'de Sigortacılık

Türkiye'de sigortacılığın kurumsal tarihi Osmanlı'nın son döneminde başlar; bugünkü düzenleyici yapı ise büyük ölçüde son yirmi yılın ürünüdür.

Sayfanın ilk yarısı bu tarihi kısaca özetliyor; ikinci yarısı ise bugün hangi kurumun ne iş yaptığını ve bir sorunla karşılaştığınızda hangi kapının çalınacağını anlatıyor.

Osmanlı'dan Cumhuriyet'e İlk Adımlar

Osmanlı Umum Sigorta Şirketi, 1893'te faaliyete geçerek ilk yerli sigorta şirketi olarak anılır.

Birlik Bugünkü Halini Nasıl Aldı

Sigorta şirketlerini bir çatı altında toplama fikri de eski bir tarihe dayanır. 1900'de İstanbul'da faaliyette bulunan yangın sigortası şirketlerinin sendikası kuruldu; bu yapı 1916'da Türkiye'de çalışan sigorta şirketleri cemiyetine dönüştü. Cumhuriyetin ilanından sonra 1923'te cemiyet kaldırılarak Sigortacılar Kulübü kuruldu, 1925'te ise Sigortacılar Cemiyeti Daire-i Merkeziyesi adını aldı.

1959'da 7397 sayılı kanunla yapı, Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği adını aldı ve yerli-yabancı tüm şirketler için üyelik zorunlu hale geldi. 1975'te ana tüzükle Türkiye Sigorta ve Reasürans Şirketleri Birliği adını aldı. 2007'de 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu'nun 24. maddesiyle kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu statüsüne kavuştu; 2012'deki kanun değişikliğiyle emeklilik şirketleri de birliğe katıldı; birlik bugün kısaca Türkiye Sigorta Birliği (TSB) adıyla anılır.

Milli Reasürans ve Zorunlu Reasürans

26 Şubat 1929'da Türkiye İş Bankası, zorunlu reasürans sistemini işletmek üzere Milli Reasürans'ı kurdu; şirket aynı yılın 19 Temmuz'unda faaliyete geçti. Reasürans, bir sigorta şirketinin üstlendiği riskin bir bölümünü başka bir şirkete devretmesi anlamına gelir; Milli Reasürans, uzun yıllar Türk sigorta piyasasının bu işlevini üstlenen kurum oldu.

1999 Depremi ve DASK'ın Kuruluşu

1999 Marmara depreminin ardından, 25 Kasım 1999 tarihli 587 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile zorunlu deprem sigortası ve bunu yürütecek Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) kuruldu; konutlar için bu sigortayı yaptırma zorunluluğu 27 Eylül 2000'den itibaren başladı. 18 Mayıs 2012'de yayımlanan 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanunu, bu kararnamenin yerini aldı ve DASK'ın bugünkü yasal çerçevesini oluşturdu.

2007 Sigortacılık Kanunu ve Tahkim Komisyonu

3 Haziran 2007'de kabul edilip 14 Haziran 2007'de Resmi Gazete'de yayımlanan 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu, sektörün temel kanunu haline geldi. Kanunun 30. maddesiyle kurulan Sigorta Tahkim Komisyonu, sigortalılarla şirketler arasındaki uyuşmazlıklar için mahkeme dışında bir çözüm yolu sundu; bu süreci Sigorta Şirketiyle Anlaşamazsanız rehberimizde ayrıntılı anlattık.

2019: SEDDK'nin Kurulması

18 Ekim 2019 tarihli, 30922 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 47 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile Sigortacılık Genel Müdürlüğü ve Sigorta Denetleme Kurulu Başkanlığı birleştirilerek Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) kuruldu; kuruluş süreci 5 Haziran 2020'deki ilk Kurul toplantısıyla tamamlandı.

Bugün Kim Ne İş Yapar?

Bugün sektörde birkaç farklı kurum, birbirinden ayrı görevler üstlenir:

• SEDDK: sektörün düzenleyici ve denetleyici kurumu; sigorta ve emeklilik şirketlerinin faaliyetlerini düzenler ve denetler.
• TSB (Türkiye Sigorta Birliği): sigorta ve emeklilik şirketlerinin üye olduğu meslek kuruluşu; genel şartları ve sektör bilgilerini yayınlar.
• DASK: zorunlu deprem sigortasını yürütür.
• SBM (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi): poliçe ve hasar verilerini toplayan sektör veri merkezi; kökeni 2003'te kurulan Trafik Sigortası Bilgi Merkezi'ne dayanır, sonraki yıllarda bugünkü adını aldı.
• Güvence Hesabı: sigortasız ya da tespit edilemeyen araç, çalıntı araç ya da iflas eden şirket gibi durumlarda zarar görene tazminat öder (5684 sayılı kanun m.14).
• Sigorta Tahkim Komisyonu: sigortalı ile şirket arasındaki uyuşmazlıkları, mahkeme dışında hakemler eliyle çözer.
• TARSİM (Tarım Sigortaları Havuzu): devlet destekli tarım sigortalarını yürütür.
• EGM (Emeklilik Gözetim Merkezi): bireysel emeklilik sisteminin gözetimini yapar.

Görevlerin bu şekilde farklı kurumlar arasında bölünmesi, denetim, tazminat ödeme ve uyuşmazlık çözümü gibi işlevlerin birbirinden bağımsız yürütülmesini sağlar; bir tüketici olarak hangi konuda hangi kapıyı çalacağınızı bilmek, sürecin daha hızlı ilerlemesine yardımcı olur.

Hangi Durumda Hangi Kuruma Başvurulur?

Bu kurumların hangisiyle muhatap olacağınız, karşılaştığınız duruma göre değişir. Aşağıdaki örnekler günlük hayatta en sık karşılaşılan durumları somutlaştırır:

• Trafik kazasında karşı taraf sigortasız çıktı ya da araç tespit edilemedi: bu durumda tazminatı, karşı tarafın kendi sigorta şirketi yerine Güvence Hesabı karşılar (5684 sayılı kanun m.14).
• Konutunuzda deprem hasarı oluştu: zorunlu deprem sigortası kapsamındaki tazminat süreci DASK üzerinden yürür; hasar bildirimi ve eksper süreciyle ilgili adımları Hasar Anında Yapılması Gerekenler rehberimizde ayrıca anlattık.
• Sigorta şirketinize yaptığınız hasar talebi reddedildi ya da cevap gelmedi: önce şirketin nihai cevabını beklemeniz, sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na ya da tüketici olarak resmi tüketici şikayeti başvurusuna yönelmeniz mümkündür.
• Bir aracın ya da kendinizin geçmiş poliçe ve hasar kaydını öğrenmek istiyorsunuz: SBM'nin sigortam360 uygulaması üzerinden bu bilgilere ulaşabilirsiniz.
• Bir sigorta şirketinin genel uygulamasından, örneğin işlem sürelerinden ya da bilgilendirme eksikliğinden şikayetçisiniz: bu tür bir şikayeti SEDDK'nin e-Şikayet Başvuru Sistemi ya da e-Devlet'teki "Sigortacılık ve Özel Emeklilik Şikayet Başvuru ve Takibi" hizmeti üzerinden iletebilirsiniz; CİMER, e-posta ve dilekçe de kabul edilir.
• Tarım ürününüz için devlet destekli bir sigorta arıyorsunuz: TARSİM havuzuna dahil şirketler üzerinden bu sigortayı yaptırabilirsiniz.
• Bireysel emeklilik hesabınızın işleyişiyle ilgili genel bir sorunuz var: EGM'nin yayınladığı bilgilendirme kaynaklarına başvurabilirsiniz.

Kurumların görev tanımları ve başvuru yolları zamanla güncellenebilir; en doğru bilgi her kurumun kendi resmi sitesinde yer alır, adresleri Faydalı Bağlantılar sayfasında topladık.

Not: İçerikler Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr) ve mevzuat.gov.tr'deki resmi metinlere dayanır, bilgilendirme amaçlıdır. Poliçenizin özel şartları için bize danışın.