Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur?

Trafikte küçük bir çarpışma yaşadığınızda akla ilk gelen soru genellikle şu olur: polis çağırmak mı gerekir, yoksa karşı tarafla birlikte kendi kendinize bir tutanak düzenleyip yola devam edebilir misiniz? Cevap, kazanın niteliğine göre değişir.

Yazının devamında Karayolları Trafik Kanunu ve Yönetmeliği'nin kazaya karışanlara yüklediği yükümlülükleri, resmi tutanağın hangi durumda zorunlu olduğunu ve tutanağa yazılması gereken temel bilgileri bulacaksınız.

Kazaya Karışanların Yasal Yükümlülükleri

Karayolları Trafik Kanunu m.81'e göre bir trafik kazasına karışan sürücüler, hareket halindeyse trafik için ek tehlike yaratmayacak şekilde hemen durmak, kaza yerinde trafik güvenliği için gerekli önlemleri almak ve can, mal güvenliğini etkilemiyorsa sorumluluğun tespitinde yararlı olacak iz ve kanıtlar dahil kaza yerindeki durumu değiştirmemekle yükümlüdür. Kazaya karışan kişiler isterse birbirlerinin kimlik, sürücü belgesi, tescil belgesi ve sigorta poliçe bilgilerini görmeyi ve bildirmeyi talep edebilir.

Aynı madde, kazayı yetkili ve görevli memurlara bildirme ve bunlar gelmeden ya da izin almadan kaza yerinden ayrılmama yükümlülüğünü de düzenler. Zaruret dışında görevlinin izni alınmadan olay yerinden ayrılmanın idari ve bazı durumlarda cezai sonuçları olabilir; güncel ceza tutarları zamanla değiştiği için burada bir rakam vermiyoruz.

İki Tür Tutanak: Anlaşmalı ve Resmi

Kanun, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan ve kazaya dahil kişilerin tümünün anlaştığı kazalarda, yetkili görevlinin gelmesine gerek görmezlerse durumu kendi aralarında yazılı olarak saptayıp kaza yerinden ayrılabileceklerini söyler (m.81). Bu, uygulamada 'anlaşmalı tutanak' ya da 'karşılıklı tutanak' olarak bilinen yoldur.

Anlaşarak yapılan bu tutanağın resmi adı Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı'dır. Trafiği tıkamamak için, mümkünse önce olay yerinin fotoğrafları çekilir, araçlar yol dışına alınır ve tutanak orada doldurulur. Bilinmesi gereken bir nokta var: anlaşarak olay yerinden ayrılan taraflar, sonradan polisten ya da jandarmadan tutanak düzenlenmesini isteyemez; zararın sigortalarınca ya da kendilerince karşılanacağını kabul etmiş sayılırlar (Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152).

Buna karşılık, adli yönden gereği yapılmak üzere genel zabıta, kazanın oluş nedenlerini ve delillerini belirlemek üzere de trafik zabıtası kazaya el koyar ve resmi trafik kaza tespit tutanağını düzenler (m.83). Trafik zabıtasının görevli olmadığı ya da bulunmadığı yerlerde bu tutanağı genel zabıta düzenler.

Ne Zaman Polis Çağırmak Zorunludur?

Kazada ölen ya da yaralanan varsa olay mutlaka yetkililere bildirilir ve yaralıya ilk yardım sağlamak dışında, görevliler gelmeden kaza yerinden ayrılınmaz. Yalnız maddi hasarlı kazalarda anlaşmalı tutanak ancak sürücülerin tümü anlaşırsa mümkündür; biri bile anlaşmazsa tutanağı görevliler düzenler. Karayolları Trafik Yönetmeliği m.152 ayrıca, taraflar anlaşsa bile tutanağın trafik zabıtası ya da genel kolluk tarafından düzenlenmesi gereken durumları sayar:

• Kazaya tek bir aracın karışması (tek taraflı kaza)
• Sürücülerden birinin sürücü belgesinin olmaması ya da kullandığı araç için yetersiz olması
• Araçlardan birinin Türkiye'de geçerli zorunlu trafik sigortasının bulunmaması
• Sürücülerden birinin alkol, uyuşturucu ya da uyarıcı madde aldığından şüphelenilmesi
• Araçlardan birinin bir kamu kurum ya da kuruluşuna ait olması (Sağlık Bakanlığı'na ait ambulans ve acil sağlık araçları hariç)
• Kazada kamu malına (bariyer, direk, levha gibi) ya da üçüncü kişilere ait eşyaya zarar verilmesi

Bu durumların hiçbiri yoksa ve tüm sürücüler anlaşıyorsa tutanak birlikte doldurulup imzalanır ve olay yerinden ayrılınabilir. Çarpan araç kaçtıysa ya da sürücüsü belirlenemiyorsa anlaşma yapılacak bir taraf da kalmadığı için durum yetkililere bildirilir.

Anlaşmalı Tutanakta Bulunması Gereken Bilgiler

Kanun, anlaşmalı tutanağın tek tek hangi alanlardan oluşacağını maddeler halinde saymaz; ancak amacı, sonradan sigorta şirketinin hasarı ve kusur durumunu değerlendirebilmesi için gerekli bilgileri kayıt altına almaktır. Pratikte aşağıdaki bilgilerin eksiksiz yer alması beklenir:

• Kaza tarihi, saati ve yeri
• Her iki tarafın ad soyad, adres, telefon ve sürücü belgesi bilgileri
• Araçların plaka, marka model ve sigorta şirketi/poliçe bilgileri
• Kazanın nasıl gerçekleştiğine dair kısa bir açıklama ve varsa bir kroki
• Hangi aracın hangi bölgesinde hasar oluştuğu
• Her iki tarafın imzası

Tutanağı Doldururken Dikkat Edilecekler

Tutanağı imzalamadan önce karşı tarafın bilgilerini kimlik veya ruhsat üzerinden doğrulamanız, ileride bilgi uyuşmazlığı yaşanmasını önler. Krokiyi çizerken araçların çarpışma öncesi ve sonrası konumunu olabildiğince net göstermek, sigorta şirketinin kusur değerlendirmesine yardımcı olur.

Tutanağa ek olarak hasarlı bölgelerin ve varsa plakaların fotoğrafını çekmeniz, tutanaktaki bilgileri destekler. İmzalanan tutanağın bir örneğinin sizde kalması önemlidir; hasar ihbarında bu belge sigorta şirketinize ya da bize iletilir.

Tutanaktan Sonra Ne Yapılır?

Tutanak imzalandıktan sonra sıradaki adım, hasarı poliçenizde öngörülen süre içinde bildirmektir. Trafik sigortasında bu ihbar süresi 10 gündür; kendi aracınızdaki hasar için kasko poliçeniz varsa kasko tarafında ihbar süresi 5 iş günüdür. İhbarı bize iletmeniz, sonraki eksper ve tazminat sürecinin başlamasını sağlar.

Hasar ihbarından sonra hangi belgelerin isteneceğini ayrı bir rehberimizde anlattık.

Not: İçerikler Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr) ve mevzuat.gov.tr'deki resmi metinlere dayanır, bilgilendirme amaçlıdır. Poliçenizin özel şartları için bize danışın.