Reasürans Nedir?

Sigorta şirketleri, imzaladıkları her poliçenin riskini tek başına taşımak zorunda değildir. Büyük bir hasar dalgasında bile tazminat ödeyebilmelerini sağlayan bir mekanizma vardır: reasürans, yani yeniden sigortalama.

Sigortanın sigortası diye de anılan bu mekanizmayı tanımı, amacı ve poliçe sahibine dolaylı yansımasıyla kısaca tanıyalım.

Reasürans Nedir?

Türk Ticaret Kanunu'na göre sigortacı, sigorta ettiği menfaati dilediği şartlarla tekrar sigorta ettirebilir (m.1403). Bu işleme reasürans denir; sigorta şirketi, üstlendiği riskin tamamını ya da bir kısmını başka bir sigorta veya reasürans şirketine devreder.

Kanun aynı zamanda önemli bir sınırı da belirler: reasürans, sigortacının sigorta ettirene karşı borç ve yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sigorta ettirenin, reasürans şirketine karşı doğrudan dava açma ya da istemde bulunma hakkı yoktur (m.1403/2); poliçe sahibinin tek muhatabı her zaman kendi sigorta şirketidir.

Reasürans Şirketi Kimdir?

Sigortacılık Kanunu'na göre reasürans şirketi, Türkiye'de kurulmuş reasürans şirketi ile yurt dışında kurulmuş bir reasürans şirketinin Türkiye'deki teşkilatıdır (m.2). Reasürans şirketleri de tıpkı sigorta şirketleri gibi anonim şirket veya kooperatif şeklinde kurulur ve sigortacılık işleri dışında başka bir işle uğraşamaz (m.3).

Reasürans Neden Var?

Bir sigorta şirketinin elindeki sermaye ve teknik karşılıklar, portföyündeki tüm poliçelerin aynı anda büyük bir hasara uğradığı bir senaryoyu tek başına karşılamaya yetmeyebilir. Riskin bir kısmını reasüröre devrederek, şirket kendi mali gücünü olası büyük hasarlara karşı korumuş olur.

Kanun, sigorta ve reasürans şirketlerinin sözleşmelerden doğan yükümlülükleri için yeterli teknik karşılık ayırmasını zorunlu tutar; gün esasına göre hesaplanması güç olan reasürans ve retrosesyon işlemlerinde farklı bir hesaplama yöntemine de izin verir (m.16). Retrosesyon, reasürans şirketinin kendi üstlendiği payı bir başka reasüröre yeniden sigortalatmasıdır; yani risk devri zincirleme sürebilir.

Reasürans Anlaşmalarının Genel Türleri

Sigortacılık pratiğinde reasürans anlaşmaları iki eksende sınıflandırılır. İlk eksen, anlaşmanın kapsamıyla ilgilidir: trete (anlaşmalı) reasüransta sigorta şirketi ile reasürör, önceden belirlenen bir poliçe grubunun tamamını kapsayan sürekli bir anlaşma yapar; ihtiyari (fakültatif) reasüransta ise her poliçe ya da her büyük risk için ayrı ayrı anlaşma kurulur.

İkinci eksen, riskin nasıl paylaşıldığıyla ilgilidir: oransal reasüransta sigorta şirketi ile reasürör, primi ve olası hasarı önceden belirlenen bir oranda paylaşır; oransız reasüransta ise reasürör, hasar belirli bir eşiği aştığında devreye girer ve o eşiğin üzerindeki tutarı üstlenir.

Reasürans, Poliçe Sahibinin Yaptığı Sigortalardan Nasıl Ayrılır?

Reasürans, iki sigortacı arasındaki bir ilişkidir; sözleşmenin bir tarafı her zaman bir sigorta şirketi, diğer tarafı ise reasürans şirketidir. Buna karşılık bir kişinin aynı menfaati birden fazla sigorta şirketine sigortalatması, örneğin çifte sigorta ya da müşterek sigorta, poliçe sahibi ile sigorta şirketleri arasındaki bambaşka bir konudur ve Türk Ticaret Kanunu'nun ayrı maddelerinde düzenlenir (m.1465-1467).

Günlük dilde koasürans olarak da anılan bu paylaşım, kanunda müşterek sigorta adıyla geçer: aynı menfaat, aynı süre ve aynı rizikolara karşı birden çok sigortacı tarafından aynı anda sigortalanır ve her sigortacı üstlendiği bedel oranında sorumlu olur (Türk Ticaret Kanunu m.1466). Reasüransta ise poliçe sahibinin haberi ya da onayı aranmaz; koasüransta poliçenin kendisinde birden fazla sigortacının payı görülebilir. Zorunlu deprem sigortasında da Kurum, şartların gerektirdiği durumlarda teminatı sigorta şirketleriyle müştereken verebilir (Afet Sigortaları Kanunu m.7).

Bu ayrımı bilmek karışıklığı önler: sigortalı olarak sizin poliçenizde adı geçen taraf sigorta şirketidir; o şirketin riskini kiminle ve ne oranda paylaştığı, sözleşmenizin bir parçası değildir.

Büyük Afetlerde Reasürans Neden Önemli?

Deprem gibi tek bir olayda çok sayıda poliçenin aynı anda hasar görebileceği afetlerde, reasürans daha da belirleyici hale gelir. Zorunlu deprem sigortasını yürüten Doğal Afet Sigortaları Kurumu bile, üstlendiği riskler için yurt içi ve yurt dışı piyasalardan reasürans sağlar; Kurumun gelirleri arasında sigorta ve reasürans primleri, giderleri arasında da reasürans ve retrosesyon ödemeleri sayılır (Afet Sigortaları Kanunu m.9).

Kanun, olağanüstü bir durumu da öngörür: Kurumun üstlendiği riskler için piyasalardan yeterli koruma sağlanamazsa, Cumhurbaşkanınca belirlenecek kısmın Devlet tarafından uygun bir bedel karşılığında taahhüt edilmesine karar verilebilir (m.8). Bu hüküm, büyük bir afette tek bir kurumun ya da şirketin sırtında kalabilecek yükün, reasürans ve gerektiğinde devlet desteğiyle nasıl paylaşıldığını gösterir.

Tüketiciye Etkisi Nedir?

Reasürans, poliçe sahibiyle doğrudan bir sözleşme ilişkisi kurmaz; sigortalının muhatabı her zaman kendi sigorta şirketidir. Ama bu mekanizma, sigorta şirketinin büyük bir hasarda da tazminatı ödeyebilme gücünü desteklediği için tüketiciye dolaylı bir güvence sağlar.

Bu yüzden reasürans, poliçe fiyatını ya da teminat kapsamını doğrudan belirleyen bir unsur değil, sigorta şirketinin arka planda mali sağlamlığını destekleyen bir düzenlemedir.

Not: İçerikler Türkiye Sigorta Birliği (tsb.org.tr) ve mevzuat.gov.tr'deki resmi metinlere dayanır, bilgilendirme amaçlıdır. Poliçenizin özel şartları için bize danışın.